Bijna de helft van de (ex)borstkankerpatiënten heeft als gevolg van de ziekte minder inkomsten en méér uitgaven. Soms is dat tijdelijk, maar vaak ook blijvend. Bovendien vinden nog best veel mensen de weg naar financiële hulp of ondersteuning niet. Dat bleek eind 2021 uit een peiling van Borstkankervereniging Nederland en de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK) onder bijna 1.500 borstkankerpatiënten (totaal 5.000 mensen met kanker). Dit artikel helpt jou en je naasten hopelijk op weg naar de mogelijkheden en instanties die er zijn.
Dit artikel kwam tot stand met medewerking van Ragna van Hummel/Re-turn, re-integratiedeskundige en mede-initiatiefnemer van Financieelplanbijkanker.nl en Anja Veens, lid Expertgroep late gevolgen bij BVN en medewerker Schuldbemiddeling bij HypoCasso.
Bekijk hier de resultaten van de peiling uit 2021.
Tip 1 – Deel je zorgen en zoek hulp
Een derde van de (ex-)kankerpatiënten die negatieve financiële gevolgen ervaart door kanker praat er moeilijk over of vindt het privé. Maar geldzorgen zijn slecht voor je psychische welzijn en delen lucht vaak juist op. Je hoeft het niet alleen te doen. Het scheelt een hoop energie als je jouw naasten vraagt om samen dingen in kaart te brengen. Behalve bij familie en vrienden kan je voor advies bij geldzorgen ook terecht bij een maatschappelijk werker, mammacareverpleegkundige of ondersteuningsconsulent (in het ziekenhuis of bij de huisarts). Zij kunnen je gericht doorverwijzen. Heb je een werkgever, dan kun je vaak ook terecht bij een HR-adviseur. Verder is er nog Financieelplanbijkanker, het Nibud, Regelhulp en het WMO-loket of een budgetcoach van je gemeente. Op Verwijsgidskanker.nl vind je een overzicht van financiële hulpinstanties.
Tip 2 – Breng je financiële situatie in kaart
Achteruitgang in inkomen door (langdurige of ongeneeslijke) ziekte is vaak niet te voorkomen. Het gebeurt ook dat zieke werknemers verrast worden omdat ze vanwege minder gewerkte uren sommige toeslagen onverwacht moeten terugbetalen. Denk bijvoorbeeld aan de regelingen voor kinderopvangtoeslag bij ziekte (ook voor zzp’ers). Ook de partner kan te maken krijgen met inkomensverlies als hij/zij minder werkt vanwege mantelzorg. Zorgverlof bijvoorbeeld is niet altijd (volledig) betaald. En voor een zzp’er betekent meegaan naar afspraken geen inkomen op dat moment. De kans op minder inkomsten bij ziekte is helaas reëel. Reden genoeg om je verwachte financiële situatie voor de komende tijd in kaart te brengen. Het geeft je inzicht en stelt je in staat actie te ondernemen op basis van feiten. Financieelplanbijkanker.nl helpt particulieren en ondernemers bij de inventarisatie van je financiële plaatje. Sommige mensen zijn om te beginnen misschien al geholpen met een app zoals Fast Budget of Wakosta?! of de bespaartips van het Nibud.
Tip 3 – Dit zijn je opties als eigen baas
Heb je een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) en verwacht je een tijd niet (volledig) te kunnen werken, meld dat dan bij je verzekeraar zodat die in overleg met jou je arbeidsongeschiktheidspercentage kan bepalen. Dit is belangrijk voor de hoogte van je uitkering. Lees je polis nog eens na zodat je weet waar je recht op hebt. Hoeveel procent van je inkomsten keert je verzekering uit? En na hoeveel maanden ziekte? Ben je lid van een broodfonds, laat de leden dan weten dat je ziek bent en welke financiële hulp je wanneer nodig hebt. Heb je geen spaargeld, geen AOV en ben je ook geen lid van een broodfonds, dan kun je als zelfstandige soms een uitkering van de gemeente krijgen. Lees hier meer.
Tip 4 – Kijk goed naar de ontwikkeling van je inkomen/loon
Heb je een tijdelijk contract, dan kun je een uitkering uit de Ziektewet krijgen als je contract afloopt terwijl je ziek bent. Ben je oproepkracht, werk je op basis van een nul-urencontract of heb je geen werkgever (meer) als je ziek wordt? Ook dan krijg je misschien een Ziektewetuitkering van UWV. Lees meer op Regelhulp.
Ben je in loondienst, dan betaalt je werkgever tijdens de eerste twee jaar van je arbeidsongeschiktheid verplicht je loon door. Hoeveel loon je ontvangt tijdens ziekte verschilt per CAO. Check het in je CAO of bij je werkgever en realiseer je dat het vaak na een jaar ziekte zakt. Denk ook aan de gevolgen voor je eventuele secundaire arbeidsvoorwaarden zoals een leaseauto of je pensioenopbouw. Werk je in loondienst, dan kun je je tussen behandelingen door altijd (gedeeltelijk) hersteld melden als je je beter voelt. Voor ieder uur dat je werkt, krijg je namelijk wel honderd procent loon betaald. Een gewaarschuwd mens telt voor twee: ben je langer dan een jaar ziek, informeer vast wat je opties zijn na twee jaar ziekte. Je werkgever mag je dan namelijk ontslaan. Meer details over ontslag wegens langdurige ziekte en waar je dan recht op hebt, vind je bij UWV.
Tip 5 – Laat je niet verrassen – duik in je zorgverzekering
De vergoedingen vanuit de basiszorgverzekering zijn bij iedere verzekeraar gelijk en elke zorgverzekeraar is wettelijk verplicht om je te accepteren voor de básiszorgverzekering, ziek of niet ziek. Sommige zorgkosten die je maakt vanwege borstkanker krijg je vergoed uit de basiszorgverzekering (bijvoorbeeld vervoer naar radio- en chemotherapie), maar lang niet alles. Bovendien moet je voor veel zorg eerst je eigen risico aanspreken. De vergoeding uit een aanvullende verzekering verschilt per verzekering. Zoek daarom goed uit welke zorg door jouw aanvullende verzekering wordt betaald voordat je kosten maakt (bijvoorbeeld voor extra tandartskosten of oedeemtherapie). Dat geldt ook voor hulpmiddelen zoals protheses. BVN heeft informatie over de vergoeding van hulpmiddelen op een rij gezet.
Overigens mag je ieder jaar in januari overstappen naar een andere zorgverzekeraar. Het kan lonen om te shoppen met het oog op een betere aanvullende verzekering. Let wel: een verzekeraar is niet verplicht om je te accepteren voor een aanvullende verzekering. Vergelijkingssites zoals die van de Consumentenbond kunnen je helpen kiezen.
Tip 6 – Laat geen geld liggen van de Belastingdienst
Als je ziek wordt, ontkom je er niet aan dat je voor bepaalde zorg eerst je eigen risico moet aanspreken en dat er voor sommige behandelingen een eigen bijdrage geldt. Maar daarnaast betaal je zelf ook nog voor bijvoorbeeld aanvullende medicatie of therapieën, speciale bh’s, reiskosten en meer. Een deel van die kosten kun je mogelijk terugkrijgen via je aangifte inkomstenbelasting. Dat geldt ook voor mensen met een laag inkomen die minder belasting betalen. Er is wel een financiële drempel en de Belastingdienst stelt een aantal voorwaarden. Op de site van de Belastingdienst vind je wie jou eventueel kan helpen bij het invullen van de aangifte.
Tip 7 – Klop aan bij je gemeente
Wmo staat voor Wet maatschappelijke ondersteuning. Volgens deze wet helpen alle gemeenten hun inwoners om mee te doen in de maatschappij en zo veel mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen. Gemeenten hebben algemene Wmo-voorzieningen (voor iedereen) en maatwerkvoorzieningen (per individu). De vergoeding van bijvoorbeeld hulp aan huis, hulpmiddelen, begeleiding door een coach of geestelijk verzorger en hulp bij schulden horen daar ook bij. De wet geeft gemeenten vrijheid bij het bepalen van de regels voor financiële ondersteuning. Daarom kan de situatie per gemeente verschillen. Vraag bij je eigen gemeente naar het Wmo-loket om te horen wat zij voor jou kunnen betekenen. Naast de Wmo hebben gemeenten soms nog andere regelingen voor bijzondere bijstand; in sommige gevallen vergoeden ze de eigen bijdrage voor zorgkosten.
Bonustip – Als je door de bomen het bos niet meer ziet
Dreig je te verdwalen in het woud van regelingen rondom de zorg? Regelhulp van het ministerie van VWS voor langdurige zorg en hulp legt uit wie wat vergoedt en hoe je bijvoorbeeld een uitkering of vergoeding van hulpmiddelen aanvraagt. Dan is er ook nog het Juiste Loket – voor informatie en advies over onder andere de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Wet langdurige zorg (Wlz) en de Zorgverzekeringswet (Zvw). Je kunt bellen naar 030-7897878 en mailen met meldpunt@juisteloket.nl Is het allemaal teveel? Vraag iemand in je omgeving om je hierbij te helpen.
Meer informatie over een arbeidsongeschiktheidsverzekering, overlijdensrisicoverzekering en de zorgverzekering bij borstkanker vind je op de site van BVN.